TURKISTONDA CHEGARALAR OCHILMOQDA-ТУРКИСТОНДА ЧЕГАРАЛАР ОЧИЛМОҚДА
14 Ocak 2018  //  By:   //  GENEL BİLGİLER, TÜRKİSTAN  //  No Comment   //   138 Okunma

Туркистон ҳақида гапириш оғир. Туркистоннинг тоши оғир, боши оғир…

Бугун Туркистоннинг вужудига чизилган сунъий чегаралар очилмоқда. Бу чегараларни даҳрий Советлар чизган эдилар. Ислом Каримов исмли бир золим уларни миналаштирди. Натижада Туркистон ўзини танимайдиган ҳолга келиб қолди.

Мана энди чегаралар очилмоқда. Аммо бунинг тупроқдаги чегаралар эканлиги маълум. Кўнгил чегаралари нима бўлади? Сўнгги бир асрда Туркистоннинг кўнглида ҳам чегаралар пайдо бўлмадими?

Туркистон қайта туғилиши ва қайта қурилиши зарурлиги ҳақида шубҳа борми? ҲаттоТуркистон исмининг ўзи қайта туғилишга муҳтож. Чимкентдаги Туркистон шаҳри ўз табиий исмини қўриди.Шарқий Туркистон Синьжон дейилмоқда бугун . Ғарбий Туркистон атамаси борми, бор бўлса қанчалар тўғри бу…

Туркистон ҳақида гапириш оғир. Туркистоннинг тоши оғир, боши оғир…

Бугун Туркистонда мустақил миллатлар ва давлатлар ўртага чиқдилар. Аввал улар турли қабилалардан иборат бир халқ эди. Бугун Туркистонда Қозоқ, Ўзбек, Қирғиз, Туркман ва Уйғур миллатлари бор, Уйғурлардан бошқа бу миллатларнинг ўз давлатлари бор. Кимдир тўхтанг, нима деяпсиз, Туркистон бирдир, у бир халқдир, бир мамлакатдир, бир ватандир, дейишга ҳақлидир…Аммо харитага қаранг, менинг айтганларим тўғри эканлигига ишонасиз…

Нима қилиш керак энди? Шошилиш керак аслида. Хитой тобора кўпроқ еб, кемириб бормоқда Туркистонни. Фақат Қирғизистонда юз минг хитойлик дайдиб юрибди. 19 асрнинг ўрталарида руслар Туркистонга шундай дайдиб, кириб кела бошлаган эдилар. Кейин нима бўлгани маълум. Руслар Туркистонни истеъло қилдилар, унинг халқини қул қилдилар, фитратини буздилар, бойликларини таладилар, зиёлиларини ўлдирдилар, Оролини қуритдилар…

Хитойликлар бугун нега келяпти Туркистонга? Руслар бир ярим аср давомида қилган зулм ва талон тарожларни такрор қилиш учун келмоқдалар улар…

Нима қилиш керак энди? Туркистоннинг ҳарфи йўқ, ҳадафи йўқ, қадри йўқ. Туркистон ҳақида гапириш оғир. Туркистоннинг тоши оғир, боши оғир…

Туркистон зиё, маърифат ўлкасидир, ватандир. Элликми, юзми Туркистонлик зиёлилар ўзаро хабарлашиб, келишиб, Ўшдами, Чимкентдами йиғилишса бўлмайдими? Ўзбек, Қозоқ, Қирғиз, Уйғур зиёлилари…Бундай учрашувни ташкил қилиш бугун қийин эмаску. Интернет бор, Файсбоок бор, Ватсапп бор…Бир йиғилиб, бир ош қилиб, бешбармоқ қилиб, бирга Жума намозини ўқиб, Жума ва Шанба кунлари дардлашишиб, фикрларини, лойиҳаларини ўртага қўйиб, маслаҳатлашишса нима бўлади Туркистон зиёлилари ва маърифатпарварлари…Замонавий Туркистон зиёлилари ва маърифатпарварлари клубими, гуруҳими, марказими, мажлисиними тузишса, қандай яхши бўларди…

Йўқми бундай Туркистон бақосини ўйлайдиган, режалаштирадиган гуруҳни, марказни ёки клубни молиялаштирадиган бир Туркистон фидойиси? Нари борса минг доллар, икки минг доллар бўлар бу учрашувнинг моддий таъминоти…Туркистоннинг келажаги, бақоси шу пулга ҳам арзимайдими ёки…

Туркистон Ислом динининг, умматининг шимолий ватанидир. Имом Бухорий ва Имом Тирмизий, яна қанчадан қанча уламо ва тарихчининг, дунёвий илмлар устозлари ватанидир. Туркистонни Қуръонсиз ва имонсиз тасаввур қилишнинг имкони йўқ асло. Аммо бу соҳада ҳам муаммо устига муаммо…Мусулмонларинг ўзаро ихтилофлари, давлатларнинг динга нисбатан совуқ муносабати…Бу масалада айтиладиган аввалги гап Муҳаммад сав нинг динда ҳаддан ошманглар, у ҳолда дин сизни синдириб қўяди, деган ҳикматли насиҳатлари бўлса керак. Ислом дини содда ва соф дин, уни одамлар қийин динга айлантиришга уринишади., афсус. Бунинг ўрнига Қуръоннинг оддий ва тушунарли (муҳкам) талаблари, фарзлари масаласида келишса бўлмайдими мусулмонлар. Яккахудолик (тавҳидий имон), оддий ва тушунарли тоату ибодатлар, ишларни маслаҳатлашиш, яъни Шуро билан қилиш, мусулмон биродарлик, тўғрилик, адолат, очиқ ҳаром ва гуноҳлардан узоқ туриш…Нимаси тушунарли эмас, динимизнинг мана шундай оддий ва соф қоидаларининг…Аввал шуларни ўрганиб, бошқаларга ҳам ўргатиб, шуларга амал қилсак бўлмайдими….Аллоҳ Туркистон уламолари ва мусулмонларига ҳидоят берсин, инсоф берсин. Яна нима ҳам дер эдим…

Чегаралар очилмоқда…Қозоқ, Ўзбек, Қирғиз, Тожик тижоратчилар бу чегаралардан замонавий карвонлари билан Туркистоннинг турли томонларига мол мулк ташиб бошлайдилар эди. Тижорат савдо, фойда, тўғрилик, илм тарқатиш, танишиш, биродарлашиш, деганидир…Қозоқ, Ўзбек, Қирғиз, Тожикларнинг ўзаро танишишлари, биродар бўлишлари, қуда анда бўлишлари, деганидир тижорат…

Туркистоннинг ўз ҳарфи йўқ, ўз тили ҳам йўқ бугун. Начора, кирилми, лотинми, араб ёзувими, қаерда қайсиси маъқул бўлса, тушунарли бўлса, ўшандан фойдаланамизда энди. Вақтимиз борми, кучимиз борми, бошқа имконимиз борми, бундан бошқа. Қолаверса тил, ҳарф, ёзув, буларнинг барчаси бирор воситалардир. Муҳими нимани гапириш, нимани маслаҳатлашиш, бу воситалар ёрдами тўғри қарорлар олиш…

Кимдир нима кераги бор бу гапларнинг дейиши мумкин. Биз энди мустақил Қозоғистонмиз, мустақил Ўзбекистонмиз..Мустақил Фалонистонмиз…Нима бўлдик Каримов даврида мустақилми, мустақулми бўлиб, ўз қобиғимизга ўзимизни ўраб? Қирғиз билан, Тожик билан ёмон бўлиб, чегараларни ёпиб, миналаштириб, нима бўлдик? Фақат чегаралар дарз кетмади бундан, кўнгиллар ҳам дарз кетдику бундай ахмоқона сиёсатдан. Ёки нотўғрими?

Оврупо Иттифоқи бугун Оврупо Қўшма Штатлари лойиҳасини баҳсу мунозара қилмоқда. Яъни, Иттифоқ уларга етмади, энди бир халқ ва бир давлат бўлишни ўйламоқда Овруполиклар? Француз билан Немис бир бирига яқинми, ёки Ўзбек билан Қозоқ ёки Қирғиз…Ахир улар Оврупо Қўшма Штатлари бўлайлик, дейишса бордир бир сабаби…Бугунги геополитика (дунё бошқаруви) ва глобализм, интернет, замонавий хабарлашма ва кўчманчиликлар уларни шунга мажбур қилмоқда. Биз эса қараб ўтираверамизми? Қачонгача? Туркистоннинг номи бутунлай дунёдан ўчгунга қадарми?

Туркистоннинг бақоси, келажаги ёшларимизнинг қўлида…Бир куёвимиз бор Қозоқ, келинимиз Ўзбек…Бир Туркистонлик оила. Куёвимиз олий маълумолти муҳандис, келинимиз яқинда Истанбул Универститетида докторлик диссертациясини ёқлади. Иккаласи ҳам имонли, тоат ибодатли, маърифатли, ўз ишининг устаси, мутахассиси, тушунчали ва кўнгиллари ёруғ, аммо худбин эмаслар, бирон масалада ашаддий қарашга, тарафкашликка мойил эмаслар…Мана кимлар керак Туркистонга…Шундай ёшлар ва ёш оилалар керак….

Ягона истагим мен ухламасдан олдин, сенинг уйғонишингизир ВАТАНИМ..Илминг билан, имонинг билан, маърифатинг билан, қаҳрамонларинг билан, исминг билан уйғонишингдир…

Намоз НОРМЎМИН
14.01.2018

Turkiston haqida gapirish og‘ir. Turkistonning toshi og‘ir, boshi og‘ir…

Bugun Turkistonning vujudiga chizilgan sun’iy chegaralar ochilmoqda. Bu chegaralarni dahriy Sovetlar chizgan edilar. Islom Karimov ismli bir zolim ularni minalashtirdi. Natijada Turkiston o‘zini tanimaydigan holga kelib qoldi.

Mana endi chegaralar ochilmoqda. Ammo buning tuproqdagi chegaralar ekanligi ma’lum. Ko‘ngil chegaralari nima bo‘ladi? So‘nggi bir asrda Turkistonning ko‘nglida ham chegaralar paydo bo‘lmadimi?

Turkiston qayta tug‘ilishi va qayta qurilishi zarurligi haqida shubha bormi? HattoTurkiston ismining o‘zi qayta tug‘ilishga muhtoj. Chimkentdagi Turkiston shahri o‘z tabiiy ismini qo‘ridi.Sharqiy Turkiston Sinjon deyilmoqda bugun . G‘arbiy Turkiston atamasi bormi, bor bo‘lsa qanchalar to‘g‘ri bu…

Turkiston haqida gapirish og‘ir. Turkistonning toshi og‘ir, boshi og‘ir…

Bugun Turkistonda mustaqil millatlar va davlatlar o‘rtaga chiqdilar. Avval ular turli qabilalardan iborat bir xalq edi. Bugun Turkistonda Qozoq, O‘zbek, Qirg‘iz, Turkman va Uyg‘ur millatlari bor, Uyg‘urlardan boshqa bu millatlarning o‘z davlatlari bor. Kimdir to‘xtang, nima deyapsiz, Turkiston birdir, u bir xalqdir, bir mamlakatdir, bir vatandir, deyishga haqlidir…Ammo xaritaga qarang, mening aytganlarim to‘g‘ri ekanligiga ishonasiz…

Nima qilish kerak endi? Shoshilish kerak aslida. Xitoy tobora ko‘proq yeb, kemirib bormoqda Turkistonni. Faqat Qirg‘izistonda yuz ming xitoylik daydib yuribdi. 19 asrning o‘rtalarida ruslar Turkistonga shunday daydib, kirib kela boshlagan edilar. Keyin nima bo‘lgani ma’lum. Ruslar Turkistonni iste’lo qildilar, uning xalqini qul qildilar, fitratini buzdilar, boyliklarini taladilar, ziyolilarini o‘ldirdilar, Orolini quritdilar…

Xitoyliklar bugun nega kelyapti Turkistonga? Ruslar bir yarim asr davomida qilgan zulm va talon tarojlarni takror qilish uchun kelmoqdalar ular…

Nima qilish kerak endi? Turkistonning harfi yo‘q, hadafi yo‘q, qadri yo‘q. Turkiston haqida gapirish og‘ir. Turkistonning toshi og‘ir, boshi og‘ir…

Turkiston ziyo, ma’rifat o‘lkasidir, vatandir. Ellikmi, yuzmi Turkistonlik ziyolilar o‘zaro xabarlashib, kelishib, O‘shdami, Chimkentdami yig‘ilishsa bo‘lmaydimi? O‘zbek, Qozoq, Qirg‘iz, Uyg‘ur ziyolilari…Bunday uchrashuvni tashkil qilish bugun qiyin emasku. Internet bor, Faysbook bor, Vatsapp bor…Bir yig‘ilib, bir osh qilib, beshbarmoq qilib, birga Juma namozini o‘qib, Juma va Shanba kunlari dardlashishib, fikrlarini, loyihalarini o‘rtaga qo‘yib, maslahatlashishsa nima bo‘ladi Turkiston ziyolilari va ma’rifatparvarlari…Zamonaviy Turkiston ziyolilari va ma’rifatparvarlari klubimi, guruhimi, markazimi, majlisinimi tuzishsa, qanday yaxshi bo‘lardi…

Yo‘qmi bunday Turkiston baqosini o‘ylaydigan, rejalashtiradigan guruhni, markazni yoki klubni moliyalashtiradigan bir Turkiston fidoyisi? Nari borsa ming dollar, ikki ming dollar bo‘lar bu uchrashuvning moddiy ta’minoti…Turkistonning kelajagi, baqosi shu pulga ham arzimaydimi yoki…

Turkiston Islom dinining, ummatining shimoliy vatanidir. Imom Buxoriy va Imom Tirmiziy, yana qanchadan qancha ulamo va tarixchining, dunyoviy ilmlar ustozlari vatanidir. Turkistonni Qur’onsiz va imonsiz tasavvur qilishning imkoni yo‘q aslo. Ammo bu sohada ham muammo ustiga muammo…Musulmonlaring o‘zaro ixtiloflari, davlatlarning dinga nisbatan sovuq munosabati…Bu masalada aytiladigan avvalgi gap Muhammad sav ning dinda haddan oshmanglar, u holda din sizni sindirib qo‘yadi, degan hikmatli nasihatlari bo‘lsa kerak. Islom dini sodda va sof din, uni odamlar qiyin dinga aylantirishga urinishadi., afsus. Buning o‘rniga Qur’onning oddiy va tushunarli (muhkam) talablari, farzlari masalasida kelishsa bo‘lmaydimi musulmonlar. Yakkaxudolik (tavhidiy imon), oddiy va tushunarli toatu ibodatlar, ishlarni maslahatlashish, ya’ni Shuro bilan qilish, musulmon birodarlik, to‘g‘rilik, adolat, ochiq harom va gunohlardan uzoq turish…Nimasi tushunarli emas, dinimizning mana shunday oddiy va sof qoidalarining…Avval shularni o‘rganib, boshqalarga ham o‘rgatib, shularga amal qilsak bo‘lmaydimi….Alloh Turkiston ulamolari va musulmonlariga hidoyat bersin, insof bersin. Yana nima ham der edim…

Chegaralar ochilmoqda…Qozoq, O‘zbek, Qirg‘iz, Tojik tijoratchilar bu chegaralardan zamonaviy karvonlari bilan Turkistonning turli tomonlariga mol mulk tashib boshlaydilar edi. Tijorat savdo, foyda, to‘g‘rilik, ilm tarqatish, tanishish, birodarlashish, deganidir…Qozoq, O‘zbek, Qirg‘iz, Tojiklarning o‘zaro tanishishlari, birodar bo‘lishlari, quda anda bo‘lishlari, deganidir tijorat…

Turkistonning o‘z harfi yo‘q, o‘z tili ham yo‘q bugun. Nachora, kirilmi, lotinmi, arab yozuvimi, qayerda qaysisi ma’qul bo‘lsa, tushunarli bo‘lsa, o‘shandan foydalanamizda endi. Vaqtimiz bormi, kuchimiz bormi, boshqa imkonimiz bormi, bundan boshqa. Qolaversa til, harf, yozuv, bularning barchasi biror vositalardir. Muhimi nimani gapirish, nimani maslahatlashish, bu vositalar yordami to‘g‘ri qarorlar olish…

Kimdir nima keragi bor bu gaplarning deyishi mumkin. Biz endi mustaqil Qozog‘istonmiz, mustaqil O‘zbekistonmiz..Mustaqil Falonistonmiz…Nima bo‘ldik Karimov davrida mustaqilmi, mustaqulmi bo‘lib, o‘z qobig‘imizga o‘zimizni o‘rab? Qirg‘iz bilan, Tojik bilan yomon bo‘lib, chegaralarni yopib, minalashtirib, nima bo‘ldik? Faqat chegaralar darz ketmadi bundan, ko‘ngillar ham darz ketdiku bunday axmoqona siyosatdan. Yoki noto‘g‘rimi?

Ovrupo Ittifoqi bugun Ovrupo Qo‘shma Shtatlari loyihasini bahsu munozara qilmoqda. Ya’ni, Ittifoq ularga yetmadi, endi bir xalq va bir davlat bo‘lishni o‘ylamoqda Ovrupoliklar? Fransuz bilan Nemis bir biriga yaqinmi, yoki O‘zbek bilan Qozoq yoki Qirg‘iz…Axir ular Ovrupo Qo‘shma Shtatlari bo‘laylik, deyishsa bordir bir sababi…Bugungi geopolitika (dunyo boshqaruvi) va globalizm, internet, zamonaviy xabarlashma va ko‘chmanchiliklar ularni shunga majbur qilmoqda. Biz esa qarab o‘tiraveramizmi? Qachongacha? Turkistonning nomi butunlay dunyodan o‘chgunga qadarmi?

Turkistonning baqosi, kelajagi yoshlarimizning qo‘lida…Bir kuyovimiz bor Qozoq, kelinimiz O‘zbek…Bir Turkistonlik oila. Kuyovimiz oliy ma’lumolti muhandis, kelinimiz yaqinda Istanbul Universtitetida doktorlik dissertatsiyasini yoqladi. Ikkalasi ham imonli, toat ibodatli, ma’rifatli, o‘z ishining ustasi, mutaxassisi, tushunchali va ko‘ngillari yorug‘, ammo xudbin emaslar, biron masalada ashaddiy qarashga, tarafkashlikka moyil emaslar…Mana kimlar kerak Turkistonga…Shunday yoshlar va yosh oilalar kerak….

Yagona istagim men uxlamasdan oldin, sening uyg‘onishingizir VATANIM..Ilming bilan, imoning bilan, ma’rifating bilan, qahramonlaring bilan, isming bilan uyg‘onishingdir…

Namoz NORMO‘MIN

Otomatik alternatif metin yok.

Yorum Yapın